Ой
тайгын сүр жавхлант үзэсгэлэн төгөлдөр ан амьтаны нэг бол буга юм Манай орны Хангай Хэнтий Хөвсгөл Монгол алтай Их
хянганы ойт бүх нутагт нутагшин цөлжин үржиж байгаа . Эрийг- буга
Эмийг
–согоо
Төлийг
–янзага ( 1 настайг зоргол 2 тойг соёондой 3 тайг шуумгай дайр 4 тэйг таргалтар
5 тайг буга гэнэ )
Зуны
цагт улаавтар хүрэн бор халиун.
Өвлийн цагт цайвар бор цайвар хөхөвтөр байдаг Аль ч улиралд толгой
нь цайвардуу байна Нялх ил нь улаавтар зүстэй хажуу талаараа толботой байдаг
Бугын үс 4 5 р сард гуужна Буга нэг талдаа 5-7 салаа байх боловч хааяа 18 салаа эвэртэй буга тааралдана.
Буга
хэвтрээсээ үүр гэгээрхээр босож бэлчээрлэдэг Шөнө дундад юм уу орой хойхно орж ирдэг Өгөө 7-9 цагын хооронд сэрүүн газар орж хэвтэж амардаг ороо нийлэлтээс бусад үед буга согоо 2 салж хүйсээрээ ижилсэн хэд хэдээрээ сүрэглэнэ бугын ороо 9-н сарын дундуур эхлэж сар орчим үргэлжилдэг Согоо 6-р сарын эхээр төллөж 1ил
гаргана Ороо орох үед буга уулын зоо
нуруу хярын модны хаяагаар гарч чахарсан
уянгалаг дуугаар урамдана.
Ингэж урамдахыг бугын дуудлага гэнэ. Дуудлагынхаа үеэр буга хоорондоо мөргөлдөж
бие биеэ гэмтээх үхэх тохиолдол бий Бугын гол дайсан бол чоно Нялх имийг нохой
зээх бүргэд барьж хөнөөх аюул занхийлнэ.
Бугын наслах дундаж хугацаа 12-20 жил байдаг.
2008-2009 оны төгсөгч 11б Ариунаа
Сэтгэгдэлгүй байна