Их таван салаа орог нуурын орчим эртний
нууруудын хөгдий Алтайн өвөр говийн баян бүрүүдээр мэр сэр
ургана.Их таван салаа 3-7 судал бүхий 1-15 урт 1,5-2,0
см өндөр дугараг суурьтаи,мохоо үзүүр бүхий өндөг хэлбэрийн зуузаан дугуй
навчтаи Навч нь бүтэн захтаи заримдаа суурин талдаа үл мэдэг шүдлэгтэи 40см урт
нэг буюу хэд хэдэн иштэи Ишний доод тал нь нүцгэн дээд тал нь өөдөө чиглэсэн
богино үстэи ургамал юм.Их таван салаа болон
таван салааны овгийн ургамалуууд эртнээс дэлхийн улс үндэстний аодын эмнэлэгт өргөн
хэрэглэгдэж баижээ. Их таван салаа голдуу говийн хотгоруудын нуга
намгархаг чийглэг хэсэг горхи булгийн хөвөөгаар
ургана.Эмчилгээнд үндэс навч үр шүүсийг хэрэглэдэг.Таван салааны навчаар хийсэн
эм хөхүүлж ханиах уушигны сүрьеэг эмчилгээг цэр ховхлох үилчилгээтэи.Гэдэс
дотрын архаг өвчин цусан суулгыг анагаах чадалтаи.Мөн мэс заслын үед цус
тогтоох, идээх буглааг арилгах шарх тогтоох,идээт буглааг арилгах,шарх эдгээхэд
хэрэглэнэ.Сүүлийн үед ходоодны хүчил ихдэхэд шүүсээр нь эмчилж байна.
Иш
Ишгүй
ургамал баихгүи.Иш навчийг гэрэлд гаргаж өгнө.Иш навч,үндэс хоёрыг холбоно.Үндэсний
хөрсгөөс шингээсэн ус эрдэс бодис ишээр дамжин ургамалын бүх эрхтэнд тархдаг.Иш
бүтэн адилгүи,зарим ургамал модон иштэи.Модожсон иш урт настай.Өвслөг ургамалын
иш модождоггүи.Ийм их зөөлөн байдаг тул өвслөг иш хавар ургаж намар
хагдардаг.Иш олон янз баидаг.Босоо иш Шинэс нохоин хошуу хялгана зэрэг
ургамалын иш голдуу босоо чиглэлээр өндөг учраас мод сөөг олонх өвслөг ургамал
босоо иштэи.Ороодог иш Зарим ургамал хурдан ургадаг.турьгүи урт иштэй өөрийн
навчийг гэрэлд нэлээд өндөр гаргах янз бүрийн цохилдолгоотой байна. Ороодог иш
ямар нэгэн тулгуурыг ороож дээр гаргана. Ийм иштэй чөдөр сэдэргэнэ чөдөр тарна
тарна зэрэг хог ургамал тарианы талбайд тохиолдно.
Асдаг
иш Ийм иштэи ургамал тулгуур болох зүилээ орохгүи.Тэд навчны үзүүр ишнд баидаг
тусгай дэгээгээр асаж навчаа гэрэл сайн үзэх
газар өргөдөг.Дэгээ нь гол төлөв навч вандус иш зэрэг буюу наилзуураас гуагийн
төрлийн ихэнх ургамал үүсэлтэи байдаг.Жишээ нь вандуйн навч дэгээтэи түүгээр
тулгуур болох ургамалд асдаг.Ороодог асдаг иштэи ургамалын ороонго гэнэ.
2008-2009 оны төгсөгч 11б
Турнгалаг
Сэтгэгдэлгүй байна